Tadeusz-Wawrzyniec Wadowski Pietrzkiewicz

Pokolenie XII

Tadeusz-Wawrzyniec Wadowski Pietrzkiewicz był synem Ignacego-Gerarda Pietrzkiewicza i Marii z Sawickich. Urodził się 5 kwietnia 1883 roku w Warszawie. Jego matka zmarła w połogu.

Nie miał rodzeństwa. Po śmierci matki jego wychowaniem zajęła się stryjenka, Jadwiga Świeżawska, żona Ernesta Świeżawskiego. Małżeństwo Świeżawskich nie miało własnych dzieci.

W 1892 roku Jadwiga Świeżawska przyjechała z Tadeuszem na sześć tygodni do Zakopanego. Tadeusz bawił się tam ze swoim o dwa lata młodszym ciotecznym bratem, Stanisławem Ignacym Witkiewiczem, synem Marii z Pietrzkiewiczów Witkiewiczowej. Bliskie związki rodzinne i intelektualne obu kuzynów trwały także w latach późniejszych.

W 1901 roku Tadeusz-Wawrzyniec ukończył w Warszawie V Realne Gimnazjum. W latach 1901–1903 studiował prawo na Uniwersytecie Warszawskim. Równolegle rozwijał wykształcenie muzyczne: studiował w Konserwatorium Warszawskim w klasie fortepianu i wiolonczeli, a według przekazu rodzinnego występował gościnnie w kwintecie Filharmonii Warszawskiej.

W 1904 roku wyjechał do Paryża, gdzie przez kilka miesięcy studiował na Wydziale Matematyczno-Przyrodniczym Sorbony, zajmując się głównie astronomią. Dawny przekaz rodzinny łączył ten pobyt z osobą Stanisława Ignacego Witkiewicza, jednak według ustaleń Tomasza Pawlaka Witkacy przyjechał do Paryża dopiero w 1908 roku. W 1904 roku możliwy był raczej plan wspólnego wyjazdu Tadeusza i Witkacego na Kaukaz.

W 1905 roku we Lwowie Tadeusz-Wawrzyniec ożenił się z Ludwiką Stefanowicz, pochodzącą z uszlachconej rodziny ormiańskiej. Z Ludwiką miał troje dzieci: Teresę (1906–1944), Tadeusza-Ignacego (1911–2005) i Zdzisława (1918–1923).

W latach 1906–1911 studiował na Wydziale Architektury Politechniki Lwowskiej, który ukończył z wyróżnieniem. Po studiach przez dwa lata pracował jako inżynier miejski i dyrektor szkoły rzemiosł budowlanych w Buczaczu.

W czasie I wojny światowej przeniósł się do Zakopanego. W latach 1914–1917 wykładał w Szkole Przemysłu Ludowego. Pietrzkiewiczowie mieszkali wówczas razem ze Świeżawskimi, a później w pensjonatach Marii Witkiewiczowej „Wawel” i „Tatry”.

Od 1918 roku pracował w firmie budowlanej „M. Stefanus” jako kierownik i współwłaściciel. Firma miała kontrakt rządu austriackiego na odbudowę ze zniszczeń wojennych gmin Buczacz i Tłumacz. Podczas wojny polsko-rosyjskiej Tadeusz-Wawrzyniec został uwięziony przez bolszewików w Czortkowie. Zwolniony w 1920 roku, wrócił do Lwowa.

W 1921 roku zmarła jego żona Ludwika. Została pochowana na cmentarzu Łyczakowskim we Lwowie. Po śmierci żony Tadeusz-Wawrzyniec przeprowadził się do Warszawy.

W latach 1920–1923 był inspektorem odbudowy Małopolski z ramienia Ministerstwa Robót Publicznych.

Dnia 11 sierpnia 1923 roku zmarł jego najmłodszy syn Zdzisław. Żył pięć lat i został pochowany na Starych Powązkach w Warszawie.

Według relacji syna, w 1924 roku, po apelu premiera Władysława Grabskiego o darowizny na rzecz wprowadzenia złotego polskiego, Tadeusz-Wawrzyniec wynajął dorożkę i przewiózł z mieszkania przy ul. Mazowieckiej 11 do Banku Spółek Zarobkowych przy ul. Szpitalnej walizki ze złotymi monetami, które otrzymał z likwidacji udziału w firmie „M. Stefanus”.

W 1925 roku jego córka Teresa występowała w Teatrze Formistycznym w Zakopanem, grając Zosię w przedstawieniu sztuki Stanisława Ignacego Witkiewicza „W małym dworku”.

W latach 1924–1927 kierował firmą budowlaną „LigMet”. Następnie, w latach 1928–1933, był referentem w Departamencie Budownictwa Ministerstwa Spraw Wojskowych, a w latach 1933–1939 radcą w Departamencie Budownictwa Ministerstwa Poczt i Telegrafów.

„Miłością intelektualną” Tadeusza-Wawrzyńca była filozofia, której poświęcał każdą wolną chwilę. Pracę zawodową traktował jako konieczność życiową. Współpracował między innymi z Romanem Ingardenem i Tadeuszem Kotarbińskim. W latach 1935–1938 opublikował kilka rozpraw w „Kwartalniku Filozoficznym” i „Przeglądzie Filozoficznym”. Witkacy widział w nim partnera do rozmów filozoficznych, choć nie zgadzał się z jego systemem.

W 1937 roku ogłoszono zapowiedzi ślubu owdowiałego radcy w Ministerstwie Poczt i Telegrafów, Tadeusza Pietrzkiewicza, zamieszkałego w Bydgoszczy przy ul. Jackowskiego 1, z Kazimierą Morge-Czernic z domu Cederbaum, rozwiedzioną sekretarką, zamieszkałą w Warszawie przy ul. Polnej 72 m. 32. Data ślubu nie jest znana, a małżeństwo trwało krótko, gdyż Kazimiera zmarła w 1938 roku i została pochowana w grobowcu rodzinnym Cederbaumów na Starych Powązkach.

W czasie II wojny światowej Tadeusz-Wawrzyniec współpracował z firmami przy transakcjach handlowych i zbieraniu tłuczonego szkła dla hut, co miało pozwolić mu nie pracować dla okupanta. W 1944 roku w powstaniu warszawskim zginęła jego córka Teresa-Krystyna Pietrzkiewiczówna, po mężu Helbichowa, wraz z córką Małgorzatą. Teresa Helbich w czasie okupacji była żołnierzem Armii Krajowej. Była żoną Jerzego Wojciecha Józefa Helbicha, poety, prozaika i działacza kulturalnego. Podczas powstania warszawskiego zaginęły również rękopisy jego głównych prac filozoficznych: „Istnienie własne i obce”, „Przestrzeń i czas” oraz dwutomowe „Studia u fundamentów filozofii”.

Po wojnie, w latach 1945–1950, pracował jako inspektor budowy zakładów włókienniczych w Łodzi, a od 1951 roku do śmierci był inspektorem-rzeczoznawcą budowlanym w Warszawie. W latach powojennych opracował także dwa obszerne maszynopisy filozoficzne: „Dialogi między duchem nauki a duchem filozofii” oraz „Rozmyślania o rzeczach ostatecznych”, określane też jako „Rozmyślania o rzeczach pierwszych”. Po konsultacji między innymi z Tadeuszem Kotarbińskim i Romanem Ingardenem uznał je za dojrzałe do opracowania wydawniczego. W 1957 roku we Fryburgu o. Józef Maria Bocheński przejrzał te prace i określił je wobec syna autora jako „prace genialnego dyletanta”, wskazując zarazem na brak systematycznych studiów filozoficznych Tadeusza-Wawrzyńca.

Tadeusz-Wawrzyniec Pietrzkiewicz zmarł 21 stycznia 1956 roku w Warszawie i został pochowany na Starych Powązkach w Warszawie.

W 2005 roku ukazała się drukiem jego praca „Dialogi między duchem nauki a duchem filozofii”.