Aleksander Wadowski Pietrzkiewicz

Pokolenie XII

Aleksander Wadowski Pietrzkiewicz był synem Karola s. Lucjana-Stanisława i Lubow z Pietrowskich Pietrzkiewiczów. Urodził się 7 września 1879 roku we wsi Pokrowskoje, zwanej też Saburowo, w powiecie koźłowskim guberni tambowskiej. W metryce urodzenia jego ojciec został zapisany jako kapitan Karol Lucjanowicz Pietrzkiewicz, wyznania rzymskokatolickiego, matka zaś jako Lubow Hipolitowna, wyznania prawosławnego. Sam Aleksander był wyznania prawosławnego. Rodzina należała do szlachty dziedzicznej guberni moskiewskiej i została wpisana do VI części księgi szlacheckiej tej guberni.

Miał rodzeństwo: Marię, Katarzynę, Helenę, Fiodora i Elżbietę. Pozostał kawalerem.

Wykształcenie ogólne otrzymał w 2 Moskiewskim Korpusie Kadetów imienia cesarza Mikołaja I. Do służby wojskowej wstąpił 1 września 1897 roku. Następnie ukończył Mikołajewską Szkołę Kawaleryjską w I kategorii i 9 sierpnia 1899 roku został mianowany kornetem Pułku Konno-Grenadierskiego Lejb-Gwardii.

Cała jego dalsza służba związana była z tym pułkiem. W grudniu 1903 roku awansował na porucznika, w grudniu 1907 roku na sztabs-rotmistrza, a w grudniu 1911 roku na rotmistrza. Od 2 lipca 1911 roku dowodził 2 szwadronem Pułku Konno-Grenadierskiego Lejb-Gwardii. W latach 1911–1912 był także członkiem sądu pułkowego.

W czasie służby przedwojennej kilkakrotnie wyróżniał się jako jeździec. W styczniu 1903 roku otrzymał pierwszą nagrodę cesarską za rok 1902 w wysokości 1000 rubli za jazdę konną, a w styczniu 1905 roku drugą nagrodę cesarską w wysokości 500 rubli. Był także odznaczony Orderem św. Stanisława III klasy, Orderem św. Anny III klasy oraz Orderem św. Stanisława II klasy.

Nikołaj Woronowicz, oficer Pułku Konno-Grenadierskiego Lejb-Gwardii i uczestnik walk pod Piotrkowem, zachował we wspomnieniach anegdotę związaną z jeździeckimi treningami Aleksandra Pietrzkiewicza. Podczas przygotowań konia do stukilometrowego rajdu Pietrzkiewicz ćwiczył w parkach pałacowych Peterhofu i na jednej ze ścieżek ostro upomniał dwóch jeźdźców, którzy nie ustąpili mu z drogi. Dopiero później dowiedział się, że jednym z nich był cesarz Mikołaj II. Cesarz polecił przekazać przeprosiny oficerowi Pułku Konno-Grenadierskiego Lejb-Gwardii, któremu nie ustąpił miejsca, a miesiąc później, podczas święta pułkowego, długo rozmawiał z Pietrzkiewiczem o jego sukcesach sportowych. Woronowicz podkreślał, że Pietrzkiewicz był w pułku znany jako człowiek niezwykle skromny, całkowicie oddany służbie i sportowi.

Dnia 14 sierpnia 1909 roku wielki książę Konstanty Konstantynowicz Romanow odnotował w swoim dzienniku, że w pobliżu stacji Rumiancewo, na linii Moskiewsko-Windawskiej, znajduje się majątek braci Pietrzkiewiczów. Starszy z nich, sztabs-rotmistrz Konno-Grenadierskiego pułku, zwany był Pietrunem, młodszy zaś, junkier Mikołajewskiej Szkoły Kawaleryjskiej, znany był wielkiemu księciu jeszcze z 1. Moskiewskiego Korpusu Kadetów. Konstanty Konstantynowicz zaprosił telegraficznie młodszego z braci na kilkudniowy pobyt. Odpowiedział jednak starszy brat, Aleksander, zapowiadając przyjazd obu. Wielki książę zanotował przy tym, że nie wiedział wcześniej, iż Aleksander również przebywał w majątku, a nie w pułku. Dnia 16 sierpnia po południu bracia Pietrzkiewiczowie przyjechali w gości do Ostaszewa wysłaną po nich trójką. Ulokowano ich w wolnym pokoju, a ponieważ lato było upalne, zaraz po przyjeździe wszyscy poszli się kąpać. Wielki książę zapisał, że bracia byli do siebie fizycznie zupełnie niepodobni: starszy, konnogrenadier, był bardzo szczupły i żylasty, młodszy zaś, junkier, dobrze odżywiony i rumiany. Ponieważ Aleksander musiał wracać do pułku, a Fiodor prawdopodobnie krępował się zostać sam, bracia przenocowali w Ostaszewie i opuścili je następnego ranka o szóstej.

Po wybuchu I wojny światowej rotmistrz Aleksander Pietrzkiewicz z Pułkiem Konno-Grenadierskim Lejb-Gwardii, należącym do 2. Gwardyjskiej Dywizji Kawalerii, uczestniczył w operacji wschodniopruskiej w składzie 1. Armii generała Pawła Rennenkampfa. Po walkach w Prusach Wschodnich jego dywizja została przerzucona w rejon Radomia, a następnie ku Piotrkowowi, gdzie w listopadzie 1914 roku osłaniała odcinek między 4. a 5. Armią rosyjską.

Dnia 22 sierpnia 1914 roku, podczas rozpoznania w rejonie nieprzyjaciela, szwadron rotmistrza Pietrzkiewicza został otoczony przez piechotę przeciwnika, zdołał jednak przebić się przez pierścień okrążenia i wyprowadzić swój oddział. Za osobistą odwagę na polu walki otrzymał honorową broń św. Jerzego - zapewne szablę z grawerowaną dewizą „Za odwagę”.

Dnia 20 listopada 1914 roku, podczas walk pod Piotrkowem w czasie operacji łódzkiej, 2 szwadron dowodzony przez Aleksandra Pietrzkiewicza został rzucony do kontrataku dla ratowania karabinów maszynowych Pułku Dragonów Lejb-Gwardii, które znalazły się pod gwałtownym ogniem niemieckiej artylerii. Według wspomnień Nikołaja Woronowicza, oficera tego samego pułku i świadka opisywanych wydarzeń, Niemcy ostrzeliwali pozycję szrapnelami i granatami z bardzo małej odległości. Generał Łopuchin osobiście poprowadził do akcji pozostający w odwodzie 2 szwadron. Karabiny maszynowe udało się uratować, ale straty były bardzo wysokie: zginęli sztabs-rotmistrz Kollonius i kornet Okuniew, ciężko ranni zostali generał Łopuchin i dowódca 2 szwadronu rotmistrz Aleksander Pietrzkiewicz. W szwadronie Pietrzkiewicza zginęło dziewięciu żołnierzy, a około dwudziestu zostało rannych.

Ciężko rannych generała Łopuchina oraz rotmistrza Pietrzkiewicza przewieziono do Piotrkowa, gdzie wsadzono ich do stojącego pod parą pociągu ewakuacyjnego. Łopuchin zmarł następnego dnia. Według Woronowicza Aleksander Pietrzkiewicz zmarł trzy dni później, w szpitalu Jej Cesarskiej Wysokości Wielkiej Księżnej Marii Pawłowny w Warszawie. Nekrologi i informacje o uroczystościach pogrzebowych wskazują jednak dokładną datę 2 grudnia 1914 roku. Za postawę w walce pod Piotrkowem został pośmiertnie odznaczony Orderem św. Jerzego IV klasy.

Dnia 7 grudnia 1914 roku w petersburskiej cerkwi Zwiastowania na placu Błagowieszczeńskim odprawiono za niego nabożeństwo żałobne. Tego samego dnia ciało zmarłego rotmistrza gwardii Aleksandra Pietrzkiewicza miało być przewiezione do Sieriebrjanych Prudów, stacji kolejowej w guberni tulskiej, w pobliżu dóbr Dudino, gdzie przy cerkwi Uspieńskiej pochowany był jego ojciec, Karol Pietrzkiewicz.

Szczegółowy przebieg służby Aleksandra Pietrzkiewicza:

1. 1 września 1897 r. – rozpoczął służbę wojskową jako szeregowy kandydat do dalszego kształcenia oficerskiego.
2. sierpień 1897 r. – ukończył naukę w 2. Moskiewskim Korpusie Kadetów imienia cesarza Mikołaja I.
3. październik 1897 r. – został przyjęty do Mikołajewskiej Szkoły Kawaleryjskiej na podstawie rozkazu nr 105 Głównego Naczelnika Szkoły.
4. luty 1899 r. – został zaliczony do korpusu podoficerów.
5. 9 sierpnia 1899 r. – po ukończeniu pełnego kursu Mikołajewskiej Szkoły Kawaleryjskiej w I kategorii został mianowany kornetem Pułku Konno-Grenadierskiego Lejb-Gwardii.
6. wrzesień 1899 r. – rozpoczął służbę w Pułku Konno-Grenadierskim Lejb-Gwardii.
7. styczeń 1902 r. – otrzymał prawo noszenia oznaki pamiątkowej ustanowionej z okazji koronacji Ich Cesarskich Mości w 1896 roku.
8. lipiec 1902 r. – doznał poważnych obrażeń wskutek upadku z konia podczas ćwiczeń taktycznych pułku.
9. styczeń 1903 r. – otrzymał pierwszą nagrodę cesarską za rok 1902 w wysokości 1000 rubli za jazdę konną.
10. lipiec 1903 r. – otrzymał prawo noszenia znaku pamiątkowego ustanowionego z okazji 250-lecia pułku.
11. 6 grudnia 1903 r. – awansował na porucznika, ze starszeństwem od 9 sierpnia 1903 r.
12. kwiecień 1904 r. – został odkomenderowany na konne ćwiczenia polowe oficerów 2. Gwardyjskiej Dywizji Kawalerii.
13. styczeń 1905 r. – otrzymał drugą nagrodę cesarską w wysokości 500 rubli za jazdę konną.
14. jesień 1905 r. – czasowo dowodził 2. szwadronem pułku.
15. grudzień 1905 r. – został odkomenderowany do guberni inflanckiej.
16. styczeń 1906 r. – został odznaczony Orderem św. Stanisława III klasy.
17. sierpień 1906 r. – został odkomenderowany do Zapasowego Gwardyjskiego Pułku Kawalerii w celu przyprowadzenia nowych koni.
18. październik 1906 r. – kwiecień 1907 r. – wraz z pododdziałami pułku przebywał w guberni inflanckiej, gdzie oddziały wspierały władze cywilne.
19. maj–czerwiec 1907 r. – czasowo dowodził 2. szwadronem pułku.
20. lipiec–sierpień 1907 r. – został ponownie odkomenderowany do Zapasowego Gwardyjskiego Pułku Kawalerii w celu przyprowadzenia nowych koni.
21. 6 grudnia 1907 r. – awansował na sztabs-rotmistrza, ze starszeństwem od 9 sierpnia 1907 r.
22. grudzień 1907 r. – otrzymał prawo noszenia znaku pamiątkowego ustanowionego z okazji 75-lecia mianowania wielkiego księcia Aleksandra Mikołajewicza szefem pułku.
23. kwiecień 1908 r. – dowodził pułkową grupą szkolną.
24. sierpień 1908 r. – czasowo dowodził 1. szwadronem pułku.
25. 1 stycznia 1909 r. – figurował jako sztabs-rotmistrz Pułku Konno-Grenadierskiego Lejb-Gwardii.
26. lipiec 1909 r. – otrzymał prawo noszenia oznaki pamiątkowej ustanowionej z okazji 50-lecia Mikołajewskiej Szkoły Kawaleryjskiej.
27. styczeń–luty 1910 r. – czasowo dowodził 3. szwadronem pułku.
28. grudzień 1910 r. – został odznaczony Orderem św. Anny III klasy.
29. czerwiec 1911 r. – czasowo dowodził 2. szwadronem pułku.
30. 2 lipca 1911 r. – objął stanowisko dowódcy 2. szwadronu Pułku Konno-Grenadierskiego Lejb-Gwardii.
31. 6 grudnia 1911 r. – awansował na rotmistrza, ze starszeństwem od 9 sierpnia 1911 r.
32. 1911–1912 r. – był członkiem sądu pułkowego.
33. 1913 r. – został odznaczony Orderem św. Stanisława II klasy.
34. 1914 r. – po wybuchu I wojny światowej wyruszył z Pułkiem Konno-Grenadierskim Lejb-Gwardii na front.
35. 22 sierpnia 1914 r. – podczas rozpoznania w rejonie nieprzyjaciela, otoczony przez piechotę przeciwnika, przebił się przez okrążenie i wyprowadził swój oddział.
36. 10 listopada 1914 r. – został odznaczony honorową Bronią św. Jerzego za odwagę.
37. 20 listopada 1914 r. – podczas walk pod Piotrkowem został ciężko ranny, prowadząc 2. szwadron w kontrataku dla ratowania karabinów maszynowych Pułku Dragonów Lejb-Gwardii.
38. 2 grudnia 1914 r. – zmarł od ran w szpitalu Jej Cesarskiej Wysokości Wielkiej Księżnej Marii Pawłowny w Warszawie.
39. 17 kwietnia 1915 r. – został pośmiertnie odznaczony Orderem św. Jerzego IV klasy.