Postanowienie Urzędu Reformy Rolnej z 27 sierpnia 1935 r.

Dnia 27 Sierpnia 1935 Roku Urząd Reformy Rolnej pod przewodnictwem J. Daniliauskasa, z udziałem M. Chmielauskasa, J. Wanagasa i Z. Baczeliusa rozpatrywał sprawę pozostawienia Teresie Pietrzkiewiczowej normy niewywłaszczalnej ziemi w dworze Birżały, w powiecie Poniewież, Gmina Pompiany. Po rozważeniu wspomnianego zagadnienia i przejrzeniu sprawy Urząd Reformy Rolnej stwierdził:

• Jak wynika z pisma Nr 9643 starszego notariusza Sądu Okręgowego w Kownie z dnia 24 lutego 1931 roku, po zgonie Krzysztofa i Zofii Grużewskich postanowieniami Izby Zjednoczonych Sądów w Kownie z dnia 15 listopada 1886 roku, odnotowanymi w archiwach Notariatu w Kownie powiatu Poniewież [...] w rejestrze aktów uznania część 27 Nr 2156 - Jakobina Antonowiczowa weszła w posiadanie na własność dworu Birżały ze wsią Birżały o ogólnej powierzchni 310 dziesięcin równych 338,675 ha;
• że aktem kupna-sprzedaży potwierdzonym przez starszego notariusza Sądu Okręgowego w Kownie dnia 26 maja 1911 roku Jakobina Antonowiczowa nabyła przy dworze Banieny działkę "Lieknas" o powierzchni 39 dziesięcin równych 42,607 ha
• że zarządzeniem wykonawczym reformy rolnej wywłaszczono od Jakobiny Antonowiczowej we dworze Birżały około 89 ha lasu;
• że na mocy testamentu sporządzonego przez notariusza Teodora Ludkiewicza w Poniewieżu dnia 16 stycznia 1920 roku i zatwierdzonego do wykonania przez Sędziego Pokoju w Komisariacie w Wobolnikach 18 Sierpnia 1923 roku i Sąd Okręgowy w Poniewieżu pismem wykonawczym Nr 1574 Z dnia 1 lutego 1926 roku, a odnotowanym w archiwum Notariatu w Kownie w rejestrze aktów uznania powiatu Birże w 25 części nr 170 - w posiadanie pozostałego po śmierci Jakobiny Antonowiczowej, zmarłej w dniu 27 stycznia 1923 roku majątku weszła jej córka Teresa, córka Waleriana Pietrzkiewiczowa;
• że aktami kupna-sprzedaży potwierdzonymi przez starszego notariusza Sądu Okręgowego w Kownie w dniu 23 grudnia 1926 roku, 3 marca 1927 roku, 30 marca 1927 roku i 9 kwietnia 1927 roku Teresa Pietrzkiewiczowa na mocy postanowienia: nr 493 Urzędu Reformy Rolnej z dnia 10 grudnia 1926 roku, nr 19 z dnia 21 stycznia 1927 roku, nr 116 z dnia 11 marca 1927 roku, nr 139 z dnia 23 marca 1927 roku zezwalającego zgodnie z zarządzeniem §542 Reformy Rolnej sprzedała: Janowi Bogdonowi - 12 ha Ziemi, Franciszkowi Stakele -20,287 ha Ziemi, Janowi Petrauskiemu - 10 ha Ziemi Antoniemu Liepa - 12 ha Ziemi, Janowi Bogdonowi - 6 ha Ziemi; ogółem 70,287 ha ziemi [wspomniane pismo nr 9643 Starszego Notariusza];
• że na mocy postanowienia nr 84 Urzędu Reformy Rolnej z dnia 12 stycznia 1928 roku wywłaszczono od Teresy Pietrzkiewiczowej z majątku Birżały ziemię wynoszącą ponad 150 ha;
• że zarządzeniem nr 71 Urzędu Reformy Rolnej z dnia 6 lutego 1929 roku zwrócono Teresie Pietrzkiewiczowej do niewywłaszczalnej normy gospodarstwa rolnego w majątku Birżały 25 ha lasu;
• jak wynika z protokołu rozeznania sporządzonego na miejscu w dniu 1 lutego 1933 roku przez likwidatora zarządzającego ziemią w okręgu Poniewież A. Baużio, że zgodnie z planem lustracji, w majątku Birżały w 1871 roku oddano ogółem 113 dziesięcin 1937 sążni dla wsi Birżały i że Jakobina Antonowiczowa z majątku Birżały ziemi nie przekazała;
• jak wynika z pisma nr 8494 Okręgowego Zarządzającego Ziemią w Poniewieżu z dnia 30 listopada 1934 roku majątek Birżały po obmierzeniu obejmował 84,55 ha ziemi bez lasu i sprzedanej ziemi;
• że na mocy potwierdzonych oświadczeń spisanych przez notariusza A. Szczerbaczewa w Poniewieżu w dniu 5 lutego 1910 roku i odnotowanych w archiwach Notariatu w Kownie Powiatu Jezioroskiego [...] w rejestrze aktów uznania część 14 nr 1172 Piotr-Sylwester syn Antoniego Pietrzkiewicz wszedł w posiadanie majątku Pietrowszczyzna o powierzchni 84 dziesięcin 2184 sążni równych 92,7642 ha ziemi;
• że postanowieniem Urzędu Reformy Rolnej nr 830 z maja 1924 roku wywłaszczono od Piotra-Sylwestra Pietrzkiewicza majątek Pietrowszczyzna i zużytkowano na potrzeby reformy rolnej, nie pozostawiając właścicielowi niewywłaszczalnej normy 80 ha gospodarstwa rolnego;
• że zarządzeniem nr 1450 Urzędu Reformy Rolnej z dnia 31 lipca 1929 roku opiekunom mienia Piotra-Sylwestra Pietrzkiewicza: Teresie Pietrzkiewiczowej i Franciszkowi Stakale, w ciężar niewywłaszczalnej normy ziemi 80 ha, postanowiono zezwolić zarządzać 25 ha ziemi z przysługującego Teresie Pietrzkiewiczowej majątku Birżały;
• że wspomniane zarządzenie nr 1450 Urzędu Reformy Rolnej z dnia 31 lipca 1929 roku nie zostało wykonane i umowa sprzedaży ziemi nie została spisana, tych 25 ha ziemi, które wolno było użytkować opiekunom mienia Piotra-Sylwestra Pietrzkiewicza: Teresie Pietrzkiewiczowej I Franciszkowi Stakale, nie można uważać jako zużytkowane na potrzeby reformy rolnej i tę działkę razem z całą pozostałą ziemią majątku Birżały należy pozostawić Teresie Pietrzkiewiczowej jako normę niewywłaszczalnej, ponieważ jej przysługuje ogółem mniej niż 150 ha ziemi, a omawiane zarządzenie Urzędu Reformy Rolnej, jako niewykonane - zmienić.

Mając powyższe na uwadze, w myśl §1 zarządzenia o niewywłaszczalnej normie, § 2.6 i 62 Zarządzenia Reformy Rolnej, na podstawie przepisów wykonawczych zarządzeń niewywłaszczalnej ziemi normy i zarządzeń reformy rolnej - Urząd Reformy Rolnej postanowił:

• swoje postanowienie Nr 1450 z dnia 31 lipca 1929 roku, które zezwalało opiekunom mienia Piotra Sylwestra Pietrzkiewicza: Teresie Pietrzkiewiczowej i Franciszkowi Stakale zarządzać 25 ha ziemi w majątku Birżały, powiat Poniewież, gmina Pompiany jako niewykonane - zmienić;
• swoje postanowienie Nr 84 z dnia 12 stycznia 1928 roku zmienić i w majątku Birżały, powiat Poniewież, gmina Pompiany całą ziemię o powierzchni 84 ha 53 ary pozostawić Teresie Pietrzkiewiczowej jako niewywłaszczalną normę ziemi.

(AZD)